Në një epokë ku industria e argëtimit prodhon vazhdimisht histori për superheronj, fantazi dhe distopi, një serial televiziv për Jezusin e Nazaretit mund të dukej si një projekt i destinuar për një audiencë të vogël fetare. Megjithatë, seriali “The Chosen” ka përmbysur këtë pritshmëri dhe është kthyer në një nga fenomenet më të mëdha kulturore të dekadës. Projekti nuk është thjesht një serial fetar, ai është një eksperiment kulturor që provon nëse historia e Krishtit mund të flasë ende në një botë që pretendon se ka tejkaluar fenë.

Seriali është krijuar nga regjisori amerikan Dallas Jenkins, i cili vendosi të rrëfejë jetën e Jezusit në një format shumë-sezonal. Ky vendim ishte revolucionar për mënyrën se si kultura moderne e trajton historinë biblike. Në vend që të përmbledhë gjithë jetën e Jezusit në dy orë film, seriali e zhvillon historinë gradualisht, duke ndjekur jetën e dishepujve, konfliktet politike të kohës dhe transformimin e njerëzve që takojnë Jezusin.

Rezultati është një narrativë që nuk paraqet vetëm një figurë të shenjtë, por një njeri që hyn në jetën e njerëzve të zakonshëm dhe e përmbys mënyrën se si ata e kuptojnë botën.

Një revolucion në mënyrën e prodhimit të mediave

“The Chosen” nuk është vetëm një histori për Jezusin; është edhe një histori për mënyrën se si mund të prodhohet media në epokën digjitale. Seriali u financua kryesisht përmes crowdfunding, duke u bërë një nga projektet më të mëdha televizive të financuara drejtpërdrejt nga publiku.

Kjo do të thotë se projekti nuk u kontrollua nga studiot tradicionale të Hollywood-it, por nga një komunitet shikuesish që donin ta shihnin këtë histori të treguar ndryshe.

Ky model i dha serialit një liri artistike të pazakontë. Regjisori dhe ekipi i tij mund të eksploronin personazhet biblike në mënyrë më të thellë, duke i paraqitur si njerëz realë me frikë, dyshime dhe konflikte.

Në një farë mënyre, “The Chosen” është një demonstrim i asaj që ndodh kur kultura nuk kontrollohet vetëm nga industria e argëtimit, por edhe nga komuniteti që dëshiron ta dëgjojë një histori.

Jezusi në ekran: mes misterit dhe njerëzores

Në qendër të serialit është interpretimi i aktorit Jonathan Roumie, i cili luan rolin e Jezusit. Interpretimi i tij është larg stereotipeve tradicionale të filmave biblikë.

Ai paraqet një Jezus që qesh, që bën humor me dishepujt, që lodhet nga turma, por që në të njëjtën kohë shfaq një autoritet të brendshëm që trondit strukturat e pushtetit.

Kjo qasje është filozofikisht interesante, sepse ajo përpiqet të tregojë tensionin që gjendet në zemër të krishterimit: Jezusi është njëkohësisht plotësisht njeri dhe plotësisht hyjnor.

Në serial ky tension nuk shpjegohet me traktate teologjike, por me skena të jetës së përditshme. Një vështrim, një bisedë, një mrekulli e vogël, dhe papritur shikuesi kupton se ky personazh nuk është thjesht një mësues moral.

Dishepujt: njerëz të zakonshëm në një histori të jashtëzakonshme

Një nga risitë më të mëdha të serialit është mënyra se si paraqiten dishepujt.

Personazhe si Simon Pjetri, Maria Magdalenë dhe Mateu dhe apostujt e ndjeksit e tjerë nuk paraqiten si figura të përsosura shpirtërore. Ata janë njerëz të zakonshëm që përballen me borxhe, trauma, paragjykime dhe dyshime. Seriali e përdor këtë dimension për të bërë një pyetje filozofike të thellë:

Nëse njerëzit që e ndoqën Jezusin ishin kaq të zakonshëm, çfarë ishte ajo që i ndryshoi kaq rrënjësisht?

Sezoni 1: thirrja që ndryshon jetën

Sezoni i parë vendos themelet e historisë duke prezantuar jetën e personazheve përpara se të takojnë Jezusin.

Simon Pjetri paraqitet si një peshkatar i dëshpëruar që përpiqet të mbajë familjen dhe të paguajë taksat romake. Maria Magdalena paraqitet si një grua e shkatërruar nga demonët dhe nga një e kaluar e dhimbshme. Mateu është një taksambledhës i izoluar nga shoqëria.

Kur këta njerëz takojnë Jezusin, jeta e tyre ndryshon në mënyrë dramatike.

Seriali nuk e paraqet këtë ndryshim si një magji të menjëhershme, por si një proces të gjatë transformimi.

Sezoni 2: lindja e një komuniteti

Sezoni i dytë eksploron momentin kur dishepujt fillojnë të kuptojnë se janë pjesë e diçkaje më të madhe se vetja.

Ata udhëtojnë me Jezusin, dëgjojnë mësimet e tij dhe përballen me reagimin e autoriteteve fetare që e shohin këtë lëvizje si një kërcënim.

Këtu seriali fillon të eksplorojë një pyetje thelbësore filozofike:

Çfarë ndodh kur një mesazh shpirtëror përballet me strukturat e pushtetit?

Sezoni 3: kur turma fillon të ndjekë

Në sezonin e tretë historia arrin një moment kritik. Mrekullitë e Jezusit fillojnë të tërheqin turma të mëdha dhe fama e tij përhapet në gjithë rajonin.

Skena e shumimit të bukëve dhe peshqve është një nga momentet më spektakolare të serialit dhe është realizuar me mijëra figurantë.

Por përtej spektaklit vizual, seriali e përdor këtë moment për të treguar një tension: turma e ndjek Jezusin për mrekulli, ndërsa ai kërkon diçka më të thellë, një ndryshim të zemrës.

Sezoni 4 dhe 5: përplasja me pushtetin

Sezonet e mëvonshme fillojnë të fokusohen në konfliktin mes Jezusit dhe elitave fetare dhe politike të kohës.

Ky konflikt është një nga temat më të rëndësishme të Ungjillit:

Jezusi nuk u kryqëzua sepse predikonte moral të mirë, por sepse sfidoi mënyrën se si pushteti e kontrollonte shoqërinë.

Sezoni i pestë përqendrohet në javën e fundit të Jezusit në Jerusalem dhe në ngjarjet që çojnë drejt Darkës së Fundit dhe më pas drejt kryqëzimit.

Një fenomen global dhe nevojë në shqiptari

Seriali është parë nga qindra miliona njerëz në më shumë se 175 vende, duke u bërë një nga projektet fetare më të suksesshme të historisë moderne. Ai është përkthyer në shumë gjuhë dhe synon të arrijë në qindra gjuhë të tjera. Ky sukses tregon diçka interesante për kulturën moderne: edhe në një epokë që pretendon të jetë post-fetare, historia e Krishtit vazhdon të tërheqë njerëzit.

Në hapësirën shqiptare, figura e Jezusit shpesh është njohur më shumë përmes stereotipeve kulturore ose përmes polemikave fetare sesa përmes burimeve historike dhe tekstuale që e përbëjnë traditën e krishterë. Për më tepër, në dekadat e fundit është përhapur edhe një interpretim tjetër i figurës së Krishtit, një karikaturim absurd, i ardhur nga teologjia dhe zbulesa islamike, e cila e paraqet Jezusin në një formë thelbësisht të ndryshme nga ajo që dëshmohet në Ungjij dhe në traditën historike të krishterimit.

Në këtë kuptim, një seri si The Chosen nuk është thjesht një produkt artistik por ajo rikthen në skenë narrativën që mbështetet në burime të shumta historike: tekstet e Ungjijve, studimet biblike moderne, kërkimet arkeologjike mbi Palestinën e shekullit të parë dhe analizat historike të figurës së Jezusit të Nazaretit. Ky dimension i bazuar në fakte historike dhe studime akademike e bën serialin një pikënisje të rëndësishme për të kuptuar se kush ishte Jezusi në kontekstin e tij real historik.

Pikërisht për këtë arsye, ky serial meriton të shihet dhe të diskutohet edhe nga shqiptarët në Kosovë, në Shqipëri, Maqedoninë e Veriut dhe Mal të Zi. Në një hapësirë ku debati mbi fenë shpesh është i mbushur me keqkuptime historike dhe me narrativa të përziera ideologjike, një projekt si The Chosen mund të ndihmojë në rikthimin e vëmendjes te burimet origjinale dhe te historia konkrete e Krishtit. Ai nuk pretendon të jetë një traktat teologjik, por një rrëfim i bazuar në mijëra studime historike dhe në një traditë dy-mijëvjeçare që ka formuar civilizimin perëndimor.

Për publikun shqiptar, shikimi i këtij seriali mund të jetë një mundësi për të reflektuar më thellë mbi figurën historike të Jezusit dhe për të dalluar mes interpretimeve ideologjike dhe dëshmisë historike që vjen nga tekstet, arkeologjia dhe tradita e krishterimit.

Sezonet dhe dokumentarët mbi realizimin e këtij seriali mund ti shihni në https://watch.thechosen.tv