Pjesa e pasme e një kali është e drejtuar drejt shikuesit. Nuk është domosdoshmërisht e hijshme, ky kalë duket më shumë si një kalë plugu sesa si një kalë lufte i bukur. Drita që bie mbi skenën nga ana e djathtë prej lart, ndriçon jo vetëm kafshën, por edhe të riun që ka rënë në tokë, duke shtrirë krahët dhe këmbët si një brumbull. Sytë e tij janë të mbyllur. Duket se është i mbushur me një lëvizje të brendshme. Një burrë tjetër, më i vjetër, një punëtor ferme, mund të shihet në pjesën e sipërme djathtas. Ai po kujdeset për frenin dhe nuk ka vënë re asgjë nga skena përpara tij.
Oil on canvas, 1601, 230 x 175 cm, Santa Maria del Popolo, Rome
Mund të shihet e ashtuquajtura “përvoja e Damaskut” e Saulit. Sauli i Tarsit ishte djali i një fariseu, ai ishte një përndjekës i dhunshëm i të krishterëve të hershëm. Gjatë udhëtimit të tij për në Damask, një dritë u shfaq në qiell dhe ai dëgjoi fjalët “Saul, Saul, pse më përndjek?”. Drita e goditi Saulin. Kur ai pyeti se kush po i fliste, zëri zbuloi vetveten se ishte Jezusi. Pas kësaj përvoje, Sauli u verbua për tre ditë. Pas kësaj ai u konvertua dhe që atëherë e quajti veten “Pal”. Si Pal, ai u bë një përkrahës i kishës së Krishtit. Letrat e tij janë mbledhur në Besëlidhjen e Re si “Epistulat e Palit”. Ato datojnë nga koha midis viteve 48 dhe 61 pas Krishtit dhe janë veprat më të vjetra që kanë mbijetuar nga krishterimi i hershëm.
“Konvertimi i Shën Palit” nga Caravaggio ishte një nga dy muralet e porositura në shtator të vitit 1600 për kapelën familjare të Tiberio Cerasi në Santa Maria del Popolo. Krahas “Kryqëzimit të Shën Pjetrit”, i cili është në të majtë të altarit të Annibale Carracci-t, “Konvertimi i Palit” është pozicionuar në të djathtë. Ky rregullim me sa duket është marrë në konsideratë nga Caravaggio kur ai rregulloi rënien e dritës në të dyja veprat. Deri më sot, që është një gjë e rrallë, të dyja veprat janë ende në këtë kapelë dhe kështu në vendin origjinal të krijimit të tyre.
Një version i parë i temës, i cili fillimisht u ekzekutua në dru, u refuzua për arsye të panjohura. Është e mundur që rezistenca e protagonistit ishte shumë e dukshme këtu dhe nuk i pëlqeu klientët. Në veprën e mëvonshme, trupi i Palit i dorëzohet shikimit të tij dhe nuk ka asnjë gjurmë rezistence në fytyrën e tij. Në versionin e parë, burri me mjekër mban të dyja duart para syve të tij. Tema e “verbërimit” kundër vullnetit të dikujt ilustrohet fuqishëm këtu. Kjo skenë është gjithashtu shumë më e gjallë dhe më dinamike se ajo e mëvonshmja. Ndoshta skena e reduktuar dhe intimiteti i momentit ishin më të përshtatshme. Krishti, i cili ende mund të shihet në pikturën më të vjetër dhe shoqërohet nga një engjëll, u zëvendësua më pas nga burimi i panjohur i dritës. Këtu prania e tij është vetëm simbolike. Gjithashtu, Sauli i vjetër me mjekër u shndërrua në një burrë të ri. Shkurtimi i trupit dhe rregullimi në hapësirën piktoriale e bëjnë gjithashtu të qartë aftësinë e Caravaggio-s.
Kali në të dyja skenat është një shtesë nga artisti dhe nuk përmendet në Bibël. (Shenim: në Veprat e Apostujve theksohet që Shën Pali u rrëzua për tokë por nuk përmendet kali në mënyrë eksplicite, autorja dallon qartë midis tekstit biblik dhe mënyrës se si arti e ka interpretuar më vonë këtë ngjarje, duke e shndërruar “rënien” biblike në motivin ikonografik të “rënies nga kali”)
Caravaggio nuk është i pari që e gjallëron këtë skenë me kafshën; kjo ishte bërë e zakonshme në fillim të artit.
“Rënia” në Bibël bëhet “rënia nga kali” në art. Parmigiannio e kishte përshkruar tashmë “përvojën e Damaskut” në këtë mënyrë. Në këtë të fundit, sugjerohet shumë më fort se kali mund ta ketë hedhur kalorësin. Në veprën e Caravaggio-s, ka diçka për të thënë kundër kësaj. Këtu kali qëndron në vend, duke ngritur butësisht thundrën e tij. Gjithashtu nuk është i shaluar. Thundra e ngritur tregon gjithashtu dorëzimin absolut dhe pafuqinë e Palit në tokë. Kjo është rregulluar në një trekëndësh të përmbysur. Nga njëra anë kjo është shumë e paqëndrueshme, por nga ana tjetër simbolizon hapjen dhe pranimin e mesazhit hyjnor.
Verbëria interpretohet gjithashtu si verbëri shpirtërore, pamundësia për të njohur Zotin. Zhvendosja e skenës në një mjedis intim, ndoshta një stallë dhe kështu një hapësirë e brendshme, është gjithashtu pothuajse e vetme. Kryesisht skena zhvillohet gjatë udhëtimit, mes shumë shokëve në peizazh. Sauli, si ndjekës, zakonisht është i armatosur dhe mban një shpatë, e cila do të bëhet atributi i tij; megjithëse si një mjet martiri, sepse Pali më vonë ekzekutohet nga Neroni. Manteli i kuq mbi të cilin ai shtrihet është gjithashtu një atribut. Këtu ai është i shtrirë dhe formon një kontrast plotësues me të gjelbrën e parzmores. Arma, nga ana tjetër, ka rënë në tokë pranë tij; në vend të kësaj, shërbëtori pa vetëdije e çon kokën e kalit në dorën e tij të djathtë – te një shok besnik për udhëtimin e mëtejshëm.
nga Alexandra Tuschka: burimi: The Art Inspector
Përktheu: Redaksia
- Via Veritatis
- Via Veritatis
- Via Veritatis
- Via Veritatis
