Nga Pluhuri i Zanafillës te Lavdia e Pashkëve

I dashur lexues,

Përpara teje gjendet një meditim i thellë i Papa Benediktit XVI, i cili, me urtësinë e tij, na udhëheq në zbulimin e kuptimit të vërtetë të Kreshmës.

Përmes kësaj homelie të Mërkurës së Përhime, ai na fton të ndalemi dhe të reflektojmë mbi simbolin e thjeshtë, por të fuqishëm, të hirit.

Benedikti XVI nuk mjaftohet duke na kujtuar brishtësinë tonë njerëzore; ai shkon më tej, duke na treguar se pluhuri nga i cili jemi krijuar nuk është shenjë dënimi, por një “ilaç” që na shëron nga egoizmi dhe na kthen drejt Atit.

Ky tekst është një thirrje për të mos u dorëzuar para peshës së mëkatit, por për të parë me shpresë drejt Pashkëve, aty ku “pluhuri” ynë shndërrohet në lavdi përmes dashurisë së Krishtit.

Urojmë që këta rreshta të të ndihmojnë ta jetosh këtë kohë kreshmore jo si një barrë, por si një shtegtim të bukur e të përulur drejt lavdisë së Pashkëve!

p.s në portalin tonë do të gjeni çdo të Premte reflektime të shkurtra mbi Kohën e Kreshmës 🙂

HOMELIA E SHENJTËRISË SË TIJ BENEDIKTI XVI

E Mërkura e Përhime, 22 Shkurt 2012

Në këtë ditë pendese dhe agjërimi, të Mërkurën e Përhime, ne po fillojmë një shtegtim të ri drejt Ringjalljes në Pashkë: rrugëtimin e Kreshmës.

Dëshiroj të reflektoj shkurtimisht mbi simbolin liturgjik të Hirit, një shenjë lëndore, një element natyror, i cili në liturgji bëhet një simbol i shenjtë, shumë i rëndësishëm në këtë ditë që shënon fillimin e ecjes kreshmore.

Në kohët e lashta, në kulturën hebraike, ishte praktikë e zakonshme hedhja e hirit mbi kokë si shenjë pendese, dhe shpesh edhe veshja me grathore (petk me gjemba të vegjël) apo rrecka. Përkundrazi, për ne të krishterët, ky është një moment i veçantë që ka një rëndësi të konsiderueshme rituale dhe shpirtërore.

Së pari, hiri është një nga shenjat lëndore që sjellin kozmosin brenda Liturgjisë. Shenjat më të rëndësishme janë ato të Sakramenteve: uji, vaji, buka dhe vera, të cilat bëhen elemente të vërteta sakramentale përmes të cilave ne marrim hirin e Krishtit që vjen mes nesh.

Hiri (i djegies) nuk është një shenjë sakramentale, por megjithatë është i lidhur me lutjen dhe shenjtërimin e popullit të krishterë.

Në fakt, para vënies së hirit mbi kokat e secilit prej nesh gjë që do ta bëjmë së shpejti ai bekohet sipas dy formulave të mundshme: në të parën, ato quhen “simbole të rrepta”, ndërsa në të dytën, ne kërkojmë një bekim drejtpërdrejt mbi to, duke iu referuar tekstit në Librin e Zanafillës, i cili mund të shoqërojë edhe aktin e vënies së hirit: “Kujtohu se pluhur je dhe në pluhur do të kthehesh” (krh. Zan 3, 19).

Le të reflektojmë për një çast mbi këtë pjesë të Zanafillës. Ajo përfundon me një gjykim që Hyji dha pas mëkatit të rrjedhshëm.

Hyji mallkon gjarprin që shtyu burrin dhe gruan drejt mëkatit. Pastaj Ai ndëshkon gruan duke i thënë se do të lindë me dhimbje të mëdha dhe do të ketë një marrëdhënie të ndërlikuar me burrin e saj.

Pastaj Ai ndëshkon burrin, duke thënë se ai do të mundohet e do të rreket me mund dhe mallkon tokën duke thënë: “e mallkuar qoftë toka për shkakun tënd” (Zan 3, 17), për shkak të mëkatit tënd.

Prandaj, burri dhe gruaja nuk janë të mallkuar drejtpërdrejt siç është gjarpri, por për shkak të mëkatit të Adamit; e mallkuar është toka prej së cilës ai u mor.

Le të rilexojmë tregimin madhështor se si Hyji krijoi njeriun nga Toka: “Atëherë Zoti Hyj e trajtoi njeriun prej baltës së tokës dhe i fryu në vrimat e hundës frymën e jetës, e kështu njeriu u bë qenie e gjallë.

Pastaj Zoti Hyj mbolli një kopsht në Eden, drejt lindjes, dhe aty vendosi njeriun që kishte trajtuar” (Zan 2, 7-8); marrë nga Libri i Zanafillës.

Kështu, shenja e Hirit na sjell ndërmend freskun e madh të krijimit, i cili na tregon se qenia njerëzore është një unitet unik i lëndës dhe i frymës Hyjnore, duke përdorur imazhin e pluhurit të modeluar prej Hyjit dhe të cilit i është dhënë jetë përmes frymës së fryrë në vrimat e hundës së krijesës së re.

Në Librin e Zanafillës, simboli i pluhurit merr një ngjyrim negativ për shkak të mëkatit. Ndërsa para rënies toka ishte një element krejtësisht i mirë, e ujitur nga uji i burimit (krh. Zan 2, 6) dhe, përmes veprës së Hyjit, ishte e aftë të prodhonte “çdo pemë të bukur për t’u parë dhe të mirë për t’u ngrënë” (Zan 2, 9).

Pas rënies dhe mallkimit hyjnor, ajo do të prodhonte vetëm “ferra e gjemba”, dhe vetëm në këmbim të “mundit” dhe “djersës së ballit” do të jepte fryt (krh. Zan 3, 17-19).

Pluhuri i tokës nuk kujton më dorën krijuese të Hyjit, atë dorë që është e hapur ndaj jetës, por bëhet një shenjë e një fati të pashmangshëm vdekjeje: “Pluhur je e në pluhur do të kthehesh” (Zan 3, 19).

Është e qartë në këtë tekst biblik se toka merr pjesë në fatin e njeriut.

Në një nga homelitë e tij, Shën Gjon Gojarti thotë: “Shihni se si pas mosbindjes së tij, gjithçka i imponohet njeriut në një mënyrë që është e kundërt me stilin e tij të mëparshëm të jetesës” (Sermones in Genesis 17:9: PG 53, 146).

Ky mallkim i tokës ka një funksion “mjekësor” (ilaçi) për njeriun, i cili mëson nga “rezistenca” e tokës të njohë kufizimet e tij dhe natyrën e tij njerëzore (po aty).

Një tjetër koment i lashtë e përmbledh këtë mrekullisht, duke thënë:

“Adami u krijua i pastër nga Hyji për t’i shërbyer Atij. Të gjitha krijesat u krijuan për shërbimin e njeriut. Ai ishte i destinuar të ishte zot dhe mbret mbi të gjitha krijesat. Por kur ai përqafoi të keqen, e bëri këtë duke dëgjuar diçka jashtë vetes. Kjo depërtoi në zemrën e tij dhe mori në zotërim të gjithë qenien e tij. Kështu, i zënë në kurthin e së keqes, Krijimi, i cili e kishte ndihmuar dhe i kishte shërbyer atij, u bë pjesë e atij kurthi bashkë me të” (Pseudo-Makari, Homelia 11, 5: PG 34, 547).

Siç thamë më herët, duke cituar Shën Gjon Gojartin, mallkimi i tokës ka një funksion “mjekësor”: që do të thotë se synimi i Hyjit është gjithmonë i mirë dhe më i thellë se mallkimi.

Mallkimi, në të vërtetë, nuk vjen nga Hyji, por nga mëkati. Hyji nuk mund të shmangë lejimin e pasojave të tij, sepse Ai respekton lirinë e njeriut dhe pasojat e saj, edhe kur ato janë negative.

Kështu, brenda ndëshkimit dhe brenda mallkimit të tokës, ekziston një qëllim i mirë që vjen nga Hyji.

Kur Ai i thotë njeriut, “pluhur je dhe në pluhur do të kthehesh”, së bashku me ndëshkimin e drejtë, Ai synon gjithashtu të shpallë rrugën e shpëtimit, e cila do të kalojë pikërisht përmes tokës, përmes atij “pluhuri”, atij “mishi” që do të merret prej Fjalës së Mishëruar.

Është pikërisht në këtë perspektivë shpëtimtare që fjalët e Zanafillës përsëriten në Liturgjinë e Mërkurës së Përhime: si një ftesë për pendesë, përulësi dhe për të pasur vetëdije mbi natyrën tonë të vdekshme, jo për të përfunduar në dëshpërim, por përkundrazi, për të mirëpritur në këtë gjendje tonë vdekatare, afërsinë e paimagjinueshme të Hyjit, i cili përtej vdekjes, hap rrugën drejt ringjalljes, drejt parajsës së rifituar përfundimisht.

Ekziston një tekst i ngjashëm i Origjenit që thotë: “Ajo që fillimisht ishte mish, nga toka, një njeri prej pluhuri (krh. 1 Kor 15, 47), dhe u shkatërrua nga vdekja e u kthye në pluhur e hi siç është shkruar: pluhur je dhe në pluhur do të kthehesh bëhet që të ringjallet përsëri nga toka. Më vonë, sipas meritave të shpirtit që banon në trup, personi përparon drejt lavdisë së një trupi shpirtëror” (Sui Prìncipi 3, 6, 5: S.Ch, 268, 248).

“Meritat e shpirtit” për të cilat flet Origjeni janë të nevojshme; por meritat e Krishtit, frytshmëria e Misterit të Tij Pashkor, janë themelore.

Shën Pali e ka përmbledhur këtë për ne në Letrën e Dytë drejtuar Korintasve, Leximi i Dytë i ditës së sotme: “Atë që nuk njihte mëkat, Hyji për hirin tonë e bëri mëkat, që ne të bëhemi në Të drejtësia e Hyjit” (2 Kor 5, 21).

Mundësia jonë për të marrë faljen hyjnore varet esencialisht nga fakti se Vetë Hyji, në personin e Birit të Tij, dëshiroi të ndante gjendjen tonë njerëzore, por jo kalbësinë e mëkatit.

Ati e ringjalli Atë përmes fuqisë së Shpirtit të Tij të Shenjtë dhe Jezusi, Adami i ri, u bë, siç thotë Shën Pali: “një shpirt jetëdhënës” (1 Kor 15, 45), fryti i parë i krijimit të ri.

I njëjti Shpirt që e ringjalli Jezusin prej së vdekurish mund t’i kthejë zemrat tona nga zemra guri në zemra mishi (krh. Ez 36, 26).

Ne kërkuam ndërhyrjen e Tij përmes Psalmit Miserere: “Krijo në mua, o Hyj, një zemër të pastër, dhe përtëri në mua një shpirt të qëndrueshëm. Mos më dëbo nga prania Jote dhe mos e hiq prej meje Shpirtin Tënd të Shenjtë” (Ps 51[50], 10-11).

Po ky Hyj, që i dëboi prindërit tanë të parë nga Edeni, dërgoi Birin e vet në këtë tokë të gjymëtuar nga mëkati, pa e kursyer Atë, që ne, si bij plëngprishës, të mund të kthehemi të penduar e të shpërblyer përmes mëshirës së Tij në atdheun tonë të vërtetë.

Kështu u bëftë për të gjithë ne, për të gjithë besimtarët dhe për të gjithë ata që me përulësi njohin nevojën e tyre për shpëtim. Amen.

Burimi: The Holy See