Bruno Guillot, i njohur dikur me emrin Soulayman (Sulejman), është një francez i rritur në Belgjikë, i cili në moshën pesëmbëdhjetëvjeçare u konvertua në islam. I tërhequr fillimisht nga mikpritja dhe solidariteti i një familjeje myslimane marokene, ai përqafoi gradualisht një formë gjithnjë e më rigoroze të besimit islam. Sipas dëshmisë së tij, mësoi arabishten, studioi në Egjipt dhe në Universitetin Islamik të Medinës në Arabinë Saudite, u angazhua në predikim dhe ndihmoi në konvertimin e shumë njerëzve në islam.
Guillot e njihte argumentimin teologjik që përdorin predikuesit myslimanë kundër krishterimit. Për vite me radhë ai kishte mbrojtur pretendimin se Kurani është shpallja përfundimtare e Zotit, se Muhamedi është profeti i fundit dhe se të krishterët kanë gabuar në besimin e tyre për hyjninë e Jezu Krishtit. Megjithatë, bindjet e tij filluan të lëkundeshin pikërisht kur nisi të shqyrtonte në mënyrë më kritike çfarë thoshte islami për Jezusin.
Në vitin 2025, Guillot botoi librin autobiografik Adieu Soulayman: Itinéraire d’un imam salafiste (Lamtumirë Soulayman: Rrugëtimi i një imami salafist), ku rrëfen përvojën e tij fetare dhe rrugën drejt katolicizmit. Dëshmia e tij përbën një rast që meriton vëmendje të veçantë, sidomos për ata predikues islamë që e paraqesin braktisjen e islamit si rezultat të padijes për Kuranin.
Kriza filloi me një njeri që po vdiste
Një nga përvojat vendimtare në jetën e Guillot-it ishte vdekja e babait të tij, i cili ishte afruar me besimin katolik. Bruno shkoi ta takonte me shpresën se do ta bindte të pranonte islamin përpara vdekjes. Sipas bindjeve të tij të atëhershme, babai rrezikonte dënimin e përjetshëm, sepse nuk e njihte Muhamedin si të dërguarin e Zotit.
Por ai përjetoi diçka që nuk përputhej me përfytyrimin e tij për një njeri që po vdiste jashtë islamit. Babai, ndonëse vuante nga një sëmundje e rëndë, shfaqte qetësi shpirtërore dhe e përmendte Jezusin me besim. Guillot tregon se kjo përvojë e tronditi, sepse kishte menduar se një njeri që nuk besonte në islam do të përballej me vdekjen i mbushur me frikë dhe pasiguri.
Kjo përvojë personale nuk përbënte provë filozofike për vërtetësinë e krishterimit. Megjithatë, ajo e detyroi Guillot-in të rishikonte mënyrën si i gjykonte njerëzit e feve të tjera dhe si e kuptonte marrëdhënien e tyre me Zotin. Njeriu që ai kishte shkuar ta konvertonte i kishte dhënë një dëshmi besimi që predikimet e tij nuk kishin arritur ta shpjegonin.
Pyetja që e goditi besimin e tij: Kush vdiq në kryq?
Në intervistën e botuar nga France Catholique, më 23 tetor 2025, Guillot shpjegon se një nga problemet më të mëdha teologjike për të ishte mohimi kuranor i kryqëzimit të Jezu Krishtit.
Kurani, në suren En-Nisa, 4:157, thotë për Jezusin se ata nuk e vranë dhe nuk e kryqëzuan, por kështu iu duk atyre. Ndërkohë, katër Ungjijtë dëshmojnë se Jezusi u dënua nga Ponc Pilati, u kryqëzua, vdiq dhe u varros. Besimi i krishterë shpall se ai u ngjall prej së vdekurish.
Guillot filloi të pyeste: Nëse Jezusi nuk u kryqëzua, kush u kryqëzua në vend të tij? Përse Kurani nuk e identifikon atë person? Dhe përse duhet refuzuar dëshmia e bashkësisë së hershme të krishterë për një ngjarje që ndodhi rreth gjashtë shekuj përpara shfaqjes së islamit?
Në disa interpretime klasike islame, një person tjetër mori pamjen e Jezusit dhe u kryqëzua në vend të tij. Por këto tregime nuk japin një identifikim të pranuar njëzëri të atij personi. Vetë vargu kuranor nuk e përmend emrin e tij. Madje, studiuesit kanë vërejtur se historia e interpretimit islam të këtij vargu është më e ndërlikuar sesa paraqitet zakonisht në polemikat fetare.
Këtu shfaqet një problem serioz historik për interpretimin tradicional islam. Vdekja e Jezusit në kryq është një nga ngjarjet më të pranuara nga studiuesit e historisë së krishterimit të hershëm, përfshirë historianë që nuk e pranojnë besimin e krishterë. Ndërsa pohimi se Jezusi u ngjall është pretendim fetar që kërkon shqyrtim më vete, kryqëzimi i tij mbështetet në dëshmi të hershme dhe të shumëfishta.
Nëse kryqëzimi ka ndodhur historikisht, si mund të jetë i saktë një interpretim fetar që e mohon atë? Për Guillot-in, kjo pyetje u bë themelore, sepse vërtetësia e një shpalljeje hyjnore nuk mund të mbështetet mbi mohimin e një ngjarjeje historike të vërtetuar.
Pse Jezusi, sipas islamit, nuk mund të jetë Shpëtimtari?
Problemi i kryqëzimit e çon debatin te një çështje edhe më e thellë: shpëtimi i njeriut.
Krishterimi mëson se njeriu ka nevojë për hirin shpëtimtar të Zotit dhe se pajtimi përfundimtar me Të është realizuar nëpërmjet Jezu Krishtit. Në Letrën drejtuar Romakëve, 5:8, Shën Pali mëson se Krishti vdiq për ne kur ishim ende mëkatarë. Në Efesianëve 2:8–10 shpëtimi paraqitet si dhuratë e hirit të Zotit, që merret nëpërmjet besimit dhe e shndërron jetën e njeriut.
Islami paraqet një kuptim tjetër të shpëtimit. Kurani flet për mëshirën, faljen e mëkateve, pendimin dhe gjykimin përfundimtar të Zotit. Në suren Ez-Zumer, 39:53, besimtarët ftohen të mos e humbin shpresën në mëshirën e Allahut. Prandaj, do të ishte e pasaktë të thuhej se islami nuk njeh faljen ose mëshirën hyjnore.
Megjithatë, islami e refuzon atë që është thelbi i shpëtimit në krishterim: vdekjen dhe ngjalljen shpëtuese të Birit të Zotit. Për doktrinën katolike, kjo është një mangësi themelore teologjike. Islami premton mëshirën e Zotit, por nuk e pranon veprën pajtuese të Krishtit në kryq, nëpërmjet së cilës, sipas Ungjillit, Zoti e çliron njeriun nga mëkati dhe vdekja.
Këtu duhet bërë pyetja: Nëse Jezusi është vetëm një profet, çfarë domethënieje ka vdekja e tij? Përse dëshmia e apostujve e vendos kryqin dhe ngjalljen në qendër të shpëtimit? Dhe mbi çfarë baze mund ta refuzojë islami këtë dëshmi historike dhe teologjike?
Këto janë pyetje të cilave apologjetika islame duhet t’u japë përgjigje me argumente, duke marrë seriozisht edhe burimet e krishtera, edhe historinë e shekullit të parë.
Kur dëshmia e apostujve u bë më e fortë se bindjet e tij
Guillot rrëfen se kërkimet e tij e çuan drejt rileximit të Ungjijve dhe dëshmisë së apostujve. Ai u përball me një fakt themelor të krishterimit: dishepujt e Jezusit shpallën se kishin takuar Krishtin e ngjallur dhe e vendosën këtë dëshmi në qendër të predikimit të tyre.
Për një njeri që prej vitesh e kishte interpretuar figurën e Jezusit nëpërmjet Kuranit, ky ishte një ndryshim i rëndësishëm. Ai filloi ta lexonte historinë e Jezusit duke marrë seriozisht vetë dëshmitë e krishtera, në vend që të nisej gjithmonë nga përfundimi se Ungjijtë ishin ndryshuar dhe se Kurani e kishte korrigjuar historinë e tyre.
Guillot përmend veçanërisht rrëfimin e kthimit të Saulit, që më vonë u bë apostulli Pal, në rrugën për në Damask. Pyetja e Krishtit drejtuar Saulit, sipas Veprave të Apostujve 9:4, e preku thellë. Në këtë periudhë, ai filloi t’i drejtohej Zotit në lutje duke e quajtur Atë.
Në dëshminë e tij, Guillot e përshkruan këtë përvojë si fillimin e një paqeje të re. Ai u largua nga islami dhe më vonë mori pagëzimin katolik, duke pranuar atë besim që dikur kishte luftuar në predikimet e tij.
Një sfidë për predikuesit islamë në Kosovë
Rasti i Bruno Guillot-it meriton të lexohet edhe nga ata predikues në Kosovë që vazhdimisht e sulmojnë krishterimin duke përsëritur se Bibla është falsifikuar, se Jezusi nuk është kryqëzuar dhe se të krishterët e kanë ndryshuar mësimin e tij.
Përpara se të përsërisin këto pretendime, ata duhet të shpjegojnë mbi çfarë dëshmish historike i mbështesin. Nëse Ungjijtë janë falsifikuar, cilat janë dorëshkrimet që dëshmojnë ekzistencën e një Ungjilli origjinal me përmbajtje të kundërt? Nëse Jezusi nuk u kryqëzua, çfarë shpjegimi historik ofrohet për dëshmitë më të hershme të krishtera? Dhe nëse apostujt gabuan në shpalljen e vdekjes dhe ngjalljes së Krishtit, si mund të vërtetohet ky pretendim?
Nuk mjafton të thuhet se Kurani e mohon kryqëzimin dhe për këtë arsye historia duhet ta pranojë mohimin. Ky është një argument që e merr si të provuar pikërisht atë që duhet vërtetuar: origjinën hyjnore dhe pagabueshmërinë e Kuranit.
Edhe pohimi i zakonshëm se krishterimi është ndryshuar kërkon një shpjegim konkret. Kush e ndryshoi? Kur ndodhi ndryshimi? Si u përhap ai në bashkësi të ndryshme të krishtera? Dhe përse dëshmitë e hershme historike e vendosin vdekjen e Jezusit në qendër të besimit të tyre?
Këto pyetje nuk zhduken duke e quajtur një ish-mysliman “tradhtar” ose duke e shpallur të pavlefshme dëshminë e tij. Edhe sikur Bruno Guillot të mos ishte konvertuar kurrë në katolicizëm, kundërshtitë ndërmjet doktrinës islame dhe dëshmive të krishtera mbi kryqëzimin do të mbeteshin një çështje që kërkon përgjigje.
Shpëtimi i njeriut dhe e vërteta e Krishtit
Për Via Veritatis, rëndësia e këtij rrugëtimi qëndron te pyetjet që ai ngre mbi të vërtetën fetare dhe shpëtimin e njeriut. Dëshmia personale e Guillot-it nuk mund ta zëvendësojë argumentimin historik dhe teologjik, por ajo tregon se edhe një njeri që ia ka kushtuar shumë vite mbrojtjes së islamit mund të arrijë në përfundime krejtësisht të ndryshme.
Kisha Katolike mëson se shpëtimi vjen përmes Krishtit. Njëkohësisht, Katekizmi i Kishës Katolike, në nr. 846–847, pranon se hiri i Zotit mund ta çojë drejt shpëtimit edhe një njeri që, pa fajin e tij, nuk e njeh plotësisht Krishtin, por e kërkon Zotin me zemër të sinqertë. Prandaj, kritika ndaj doktrinës islame nuk duhet të shndërrohet në gjykim përfundimtar mbi fatin e përjetshëm të çdo myslimani.
Pikërisht këtu qëndron edhe dallimi themelor ndërmjet dy besimeve! Islami e nderon Isa-në si profet, ndërsa krishterimi e shpall si Birin e përjetshëm të Zotit dhe Shpëtimtarin e botës.
Bruno Guillot e nisi rrugëtimin e tij duke besuar se duhej t’i largonte njerëzit nga Krishti për t’i afruar tek islami. Sot ai dëshmon se, pas shumë vitesh kërkimi, e ka gjetur paqen shpirtërore pikërisht në Krishtin.
Pyetja që mbetet për çdo njeri që e lexon historinë e tij është kjo: Nëse Jezusi vërtet vdiq dhe u ngjall për shpëtimin e njerëzimit, çfarë ndodh me një doktrinë fetare që e mohon këtë ngjarje?
Kjo pyetje meriton një përgjigje historike, filozofike dhe teologjike. Sepse e vërteta e shpëtimit nuk mund të vendoset vetëm mbi autoritetin e një predikuesi, të një tradite apo të një libri, pa u shqyrtuar seriozisht dëshmitë mbi të cilat mbështetet.
Burimet
- Bruno Guillot, Adieu Soulayman: Itinéraire d’un imam salafiste, Éditions Nour Al Aalam, 2025.
- Véronique Jacquier, intervistë me Bruno Guillot, France Catholique, 23 tetor 2025.
- Rémi Tell, Ancien imam salafiste, Bruno Guillot raconte sa conversion au catholicisme, Le Journal du Dimanche, 1 shtator 2025.
- Gabriel Said Reynolds, The Muslim Jesus: Dead or Alive?, Cambridge University Press, 2009.
- Kurani: 4:157–158; 39:53.
- Bibla: Veprat 9:4; Romakëve 5:8; Efesianëve 2:8–10.
- Katekizmi i Kishës Katolike, nr. 846–847.








